Czym jest odporność psychiczna w sporcie?

Jest całkiem sporo takich pojęć, którymi posługujemy się na co dzień, ale nie do końca znamy ich znaczenie albo nie używamy ich w odpowiednim kontekście. Są to na przykład dedykowany (Można zadedykować komuś – coś, poświęcić jakieś dzieło konkretnej osobie. Niektórzy używają słowa „dedykować” zamiennie z „przeznaczać”. Mówią „to są pieniądze dedykowane mojej córce”. Pieniądze nikomu dedykowane nie są. Mogą być przeznaczone na coś lub dla kogoś.), ignorancja (To brak wiedzy lub nieznajomość danego tematu, a nie ignorowanie czegoś lub kogoś), bynajmniej (które ponad 3/4 życia używałem w złym kontekście) albo wreszcie dla mnie odkrycie wieczoru- poziomica (Urządzenie do mierzenia poziomu i pionu używane przy budowie i remontach to poziomnica (zwana też libellą). Poziomica to linia na mapie łącząca punkty o jednakowej wysokości)

Podobnie sprawa miała się przez długi czas w psychologii sportu. Tym razem tajemniczym konstruktem nie była poziomica ani słowo ‚bynamniej’ ale mental toughness który możemy przetłumaczyć jako odporność psychiczna. Jak wynikało z przeglądu literatury w tym temacie, jest to najczęściej używane i najmniej rozumiane pojęcie w psychologii sportu. Zawodnicy i ich trenerzy podawali na ten temat najróżniejsze definicje np.

„Umiejętność powstawania z porażek”

albo

„Zdolność do radzenia sobie z presją”

i jeszcze dosyć ogólnie

”Posiadanie ponadprzeciętnych zdolności mentalnych”

oraz wiele wiele innych. Problem zrodził się wówczas, gdy większość osób zaangażowanych w sport uważała odporność psychiczną za jedną z najważniejszych cech i zasobów potrzebnych do trenowania i startów w zawodach, ale kiedy postanowiono spotkać się międzynarodowym zespołem i porozmawiać na ten temat, nie umiano odpowiedzieć sobie na jedno jakże istotne pytanie  „Co to jest ta odporność?”. 

11949150_876861259028658_8559047208314107537_n

W 2013 roku Graham Jones z University of Wales opublikował swoje badanie, które przeprowadził w celu ustalenia definicji mental toughness i zidentyfikowania podstawowych elementów, które się na nią składają.

Do współpracy zaprosił sportowców światowej klasy- kryterium stanowiło udział w Igrzyskach Olimpijskich lub innych zawodach rangi międzynarodowej. Nie będę przedstawiał szczegółów metodologicznych- zainteresowanych zapraszam do kontaktu- chętnie podeślę cały artykuł 🙂

Po przeprowadzeniu wraz z gronem innych badaczy analizy z wywiadów z tymi sportowcami, przedstawili taką definicję:

Odporność psychiczna to posiadanie naturalnej lub wyuczonej zdolności psychicznej, która umożliwia:

  • w ujęciu ogólnym- radzenie sobie lepiej niż przeciwnicy z wieloma wymaganiami związanymi z treningami i startami w zawodach
  • w ujęciu specyficznym- wykazywanie zdolności do pozostawania zmotywowanym, skupionym i pewnym siebie oraz kontrolę swoich działań w warunkach presji i stresu

DSC_0035

Jednak dla mnie bardzo ciekawe było poniższe 12 atrybutów, które były cegiełkami, składającymi się na odporność psychiczną (zostały one uporządkowane od tych uznanych za najbardziej istotne, aż do tych najmniej):

  1. Stabilna pewność siebie i swoich umiejętności, które mają nas doprowadzić do osiągnięcia wyznaczonego celu

Czyli że wiemy że jesteśmy dobrzy i pomimo pojawiających się po drodze porażek nie przestajemy w to wierzyć

2. Powstawanie z porażek jako rezultat wzmagającej się determinacji w odniesieniu sukcesu

Wiadomo, że droga do odniesienia sukcesu nigdy nie jest prosta i pozbawiona utrudnień i porażek, ale mają one motywującą rolę, ponieważ chcemy szybko z nich powstać i nie być utożsamiani z ‚byciem przegranym’

3. Posiadanie niezachwianej pewności, że posiadamy unikatowe umiejętności, które czynią nas lepszymi od naszych przeciwników

Uczestnicy badania opisywali tą pewność jako przekonanie, że jesteśmy najlepsi w tym co robimy, więc wszystkie podejmowane przez nas decyzje są odpowiednie i nawet jeśli są zupełnie inne od decyzji innych, to dlatego, że mamy nasz unikatowy styl działania, który czyni nas wyjątkowymi

4. Posiadanie nienasyconego pragnienia osiągnięcia sukcesu oraz wewnętrznej motywacji

Wewnętrzna motywacja jest kluczem do sukcesu. Możemy o niej mówić, kiedy robienie danej czynności daje nam  satysfakcję, po prostu czujemy że bardzo lubimy coś robić (chociaż nie zawsze jest to przyjemne), a wszystkie puchary i laury, które zdobywamy nie są naszym głównym napędęm do działania. Jeśli by tak było, to dużo trudniej byłoby kontynuować aktywność w momentach porażek, ponieważ jeśli trenujemy tylko dla nagród, a  ich nie zdobywamy to jaki to ma wszystko sens…?

5. Umiejętność skupienia się na zadaniu w przypadku obecności typowych dla zawodów ‚rozpraszaczy’ jak presja, stres, inni zawodnicy…

Uczestnicy badania uważali, że odporny emocjonalnie sportowiec powinien umieć pozostawać w skupieniu, nie zważając na osoby zebrane na widowni, oczekiwania które czujemy że ktoś na nas nałożył, czy stres związany ze zbliżającym się momentem sprawdzenia  naszych umiejętności

6. Umiejętność odzyskiwania psychicznej kontroli po doświadczeniu niespodziewanych, niekontrolowanych sytuacji ‚switch into control mode’

Chodzi o takie sytuacje jak lekkie potknięcie podczas biegu, oddech nie na tą stronę w pływaniu czy lekkie poślizgnięcie nogi podczas wspinania- wtedy zamiast wpaść w stan paniki, potrafimy odzyskać ponowne panowanie nad sytuacją

7. Umiejętność radzenia sobie z bólem zarówno fizycznym jak i psychicznym przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej jakości wykonania 

Badani sportowcy uważali, że zawsze wchodzenie na nowy poziom wykonywania jakiejś czynności wiąże się z pokonywaniem ograniczeń zarówno fizycznych jak i psychicznych, jednak nie powinno to przeszkadzać w jakości wykonywanego zadania

8. Akceptacja że napięcie i stres przed zawodami jest nieuniknione ale jednoczenie poczucie pewności, że umiemy sobie z nimi radzić

Słowem kluczem była ‚świadoma akceptacja’, która jest pierwszym krokiem do pracy ze stresem. Dzięki zaakceptowaniu tego faktu jeszcze przed startem możemy się przygotować na jego pojawienie się i dzięki temu nie zaskoczy nas fala stresu na chwilę przed startem.

9. Nie skupianie się na czyimś starcie w sensie afektywnym

Afektywnym czyli emocjonalnym- jak naszemu koledze dobrze poszło jakieś zadanie to zaczynamy od razu się wewnętrznie porównywać i powoli zaczynamy trochę w siebie wątpić

10. Umiejętność przekuwania presji z czegoś co nas obciąża w coś, co nas motywuje i napędza

Nie bez powodu najbardziej niesamowite wyczyny sportowe i rekordy mają miejsce w finale, czyli w momencie gdy presja wywierana na zawodnikach jest największa- takie wyniki nie były by możliwe, gdyby Ci sportowcy nie umieli zmienić stresu z obciążenia na dodatkowy napęd do działania

11. Nie skupianie się podczas treningu czy zawodów na problemach życia codziennego

Uczestnicy badania byli zdania, że nieważne co działo się w twoim życiu prywatnym, nie może przeszkodzić Ci w skupieniu na wykonywanym zadaniu. Energia płynąca z odczuwanych emocji może być jednak zamieniona w dodatkowy czynnik motywujący

12. Umiejętność przełączania się pomiędzy trybem sportowym a relaksem

Która  umożliwia nam odpowiedni poziom skupienia i motywacji w chwilach, kiedy jest to potrzebne, ale także odprężenie się po zawodach czy treningu

 

Co myślicie o takiej definicji i elementach mental toughteness? Zgadza się to z Twoim obrazem odporności psychicznej? Czy może należałoby coś dodać albo usunąć?

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s